معرفی کتاب "ترکان باستان"

آسیا این قارة اسرار آمیز و ناشناخته، گنجینه‌ای است پر از رمز و راز. هر گوشة این قاره را بکاوی، جهانی زیبا از گذشته‌های پر شور و شر نمایان می‌شود. ادیان، اقوام، تمدنها و امپراتوریها در این قاره بالیده  و تمامی جهان را از نشئة خود سرمست کرده‌اند. این جهان سرشار از زایش و پویش، چون لب به سخن  گشاید، تاریخی باشکوه و پر فراز و نشیب را پیش روی هر شیفته‌ای می‌گذارد.

تاکنون کتابهای زیادی در نقاط مختلف جهان دربارة تاریخ قارة آسیا و اقوام آن نگاشته شده ولی ادبیات تاریخی ایران، چندان سهمی از این مجموعة پربار ندارد. بطور دقیق دربارة تاریخ ترکان، کتابهای مرجع زیادی در ایران وجود ندارد. چرا این چنین است؟ پاسخ این است که ترکان، این قوم پر شور و سودا که تاریخی سرشار از حادثه داشته و منشأ برخی حوادث بزرگ تاریخ آسیا و جهان بوده‌اند، خود رغبت چندانی به نوشتن تاریخ خود نشان نداده‌اند. تاریخ سازان را به تاریخ نویسی شوقی نبوده است.

آیا عجیب نیست که تاریخ یک قوم را دشمنانش یعنی اقوام یا مللی بنویسند که............

واژگان سياسی در زبان ترکی

بنام خدا

آلترناتیو - سئچه نک.

آنارشی- دوزنسیزلیک. قانتاشیق.

آنارشیست - هئریکی. شولوق.

استوارنامه- تانیقلیق. ائلچی یازی. یامیلیق. یوْللانما.

اعتبارنامة دیپلماتیک-  یامی بلگه.

امپراتور - خاقان. قیرال.

امپراتوری- خاقانلیق.

امپراتوریس- تورکان.

امپریال- خاقانلیق (پادشاهی).

امپریالیست - یاییلیمجی.

امپریالیسم- یاییلیم.

امّت- کوتله.

امیر- بیگ. آقوْلا. چتکچی.

امیرالامراء- بیگلربیگی.

امیرالمؤمنین- قانچی بیگی. قاندی بیگی.

امیرزاده - امیرزه. امیرزادا. آباغان.

امیرکبیر- اولوق بیگ.

انتخاب - اوروندو. سئچکي. سئچمه. سئچی. سئچيم. سایلانیش.

انتخابات- سئچیملر. سئچکیلر. سایلاو.

انتخابات میاندورهای- آرا سئچیم.

انتخاباتی- بللکلی. سئچيمليك.

انتخاب اصلح - سئچیش.

انتخاب شدن - اوروندلانماق. سئچیلمک.

انتخاب کردن - اوروندلاماق. اوزله‎مک. سئچمک. گؤتورمک.

انتخاب کننده- سئچمن. سئچیجی. سایلاوچی.

انتخابی- سئچیلمیش. سئچکین.

انقلاب- چئوریم. چئوریش. چاقچالاقای. دئوريم. دؤنوشوم. بولقا. دؤندریش. قوْپالاق. قوْپونتو. قوْپقون. اؤزگریش. دؤنگریش. دؤنوش.

بایکوت- اسله‎مه.

بایکوت کردن- اسله‎مک.

بحران - بورخان. بولغان. بونالیم.

بحرانی- گرگين. بخشدار- بؤلوک باشی. بؤلوکچو.

بخشداری- بؤلوکلوک.

بنيادگرا - تملچي. ایلکه جی.

بنيانگذار - قوروجو. قورقوجو.

بورژوا- وارلی. بایچو. بای.

بورژاوزی- بایچولار. بایلار. وارلیلار.

بوروکرات- بویروقباز.

بین الملل- ملتلر آراسی. خالق آرا. ائل آرا.

بین المللی- ائل آراسی. ملتلر آراسی. خالق آراسی.

پادشاه - باشتاق. باتچاق. ائوری. کرال. بویروقچو. خاقان. قاراغول.

پادشاهی- شاهلیق. خاقانلیق.

پارلمان- سایلاق. دانیشتای. سالتاق (مجلس نمایندگان).

پارلمانی- دانیشتایلیق. سایلاقلیق.

حزب- اؤبک. بوْغاق (گروه). پای (نصیب).

حکومت- ارکلیک. بیگلیک.

حکومت پدری- آتا ارکی.

حکومت فردی- تک باشچی.

حکومت قومی- قارما بیگلیک.

حکومت کردن - دؤران سورمک. آرانلاماق.

حکومت مطلقه - تک ارکلیک.

دولت- اؤلکه (کشور). اوغور (اقبال). بیگلیک (حکومت). باخانلار قورولو. دورول (هیئت وزیران. کابینه).

دولت شهر - کنددولتی.

دولتمرد- دورولمان.

دیکتاتور- تک باشچی. باشقارا. آجیماز. قییین. اوزگوج. قارا گوج.

دیکتاتوری- تک باشچیلیق. باشقارالیق.

رئیس جمهور - توْپلوم باشی. اؤلکه باشچیسی. باشخان. اؤلکر.

رهبر - اؤنجل. اؤند‌ر. اؤندش. اؤنر. اؤنش. باشجیل. باشقان. باشمان. قوْچاش. باشچی. بوکو. يؤنتمن. اؤنگل. تاپقیر. باشلیق. یوْلباشچی. کؤسم. یئتکچی. تؤرآغاسی. یوْلاچ. تاماتا. بوْیرات.

رهبر کبیر- اولو اؤندر.

سازمان - قورول. قورقو.

سازمان یافته – قورقولو. قوراما. 

سازمان ملل متحد - بیرلشمیش ملتلر تشکیلاتی. بیرلشمیش اولوسلار قورولو.

سردی روابط -کوسلوک. سوْیوقلوق.

سفارت- آراچیلیق ائتمک (میانجیگری کردن). آراچیلیق (میانجیگری). ائلچیلیک (شغل و عمل سفیر).

سفارتخانه - ائلچی خانا. ائلچی لیک. ائلچی قوْنا. ساوانلیق.

سفیر - ائلچی. ساوان. یالافار. یالچی. کله چی.

سفیر آکرودیته- اوْرتاق ائلچی.

سفیر دائم- قالار ائلچی.

سفیر فوق العاده- آدینجیق ائلچی. دان ائلچی. دانسیق ائلچی.

سفیر کبیر - باش ائلچی. بؤیوک ائلچی. باش ساوان.

سفیر مقیم- اوْتوراق ائلچی.

سیاست- باشچیلیق (ریاست). آییرون.یؤنلتی. قاشدارما (راهبری). قیزقیت. یوْرغو (کیفر).

سیاست اقتصادی دولت- قامو کسیمی.

سیاست جنگی- قوْنوش.

سیاست خارجی- دیش یؤنلتی. دیش ایش.

سیاست داخلی- ایچ یؤنلتی. ایچ ایش.

سیاستمدار- یؤنلتیجی. ائل باشی. قاشدار. قوْنوشچو.

سیاسی- یؤنلتیسل. قاشدارلیق.

فراکسیون- کسیر(گروه. بخش).

کودتا- قانتاشما. کودتا کردن- قانتاشماق.

کودتایی- قانتاشیق.  

گرمی روابط - قیزلیق. ايستيليك.

مجلس - درینگ.

مجلس ملی - قونقالاق.

مجلس نمایندگان - سئچکین.

مجمع – درنك. قورولتاي.

مجمع تشخيص مصلحت – يوْرومتاي.

معترض - قوْنوتلو.

نخست وزیر - باش باخان. باش ناظر. باش وزیر.

نخست وزیری - باش باخانلیق.

نمایندة دائمی - باش دلگه(مثلاً در سازمان ملل متحد).

نمایندة مجلس- سالقیت. سالقوت. توْیقون. سایلاو.

وزارت - باخانليق. تارخانلیق. وزیرلیک.

وزارتخانه- باخانلیق.

وزير- باخان. ناظر. توغلو.

وزیر اطلاعات- قارقات.

وزیر امور خارجه- دیش ایشلر باخانی.

وزیر امور داخله- ایچ ایشلر باخانی.

وزیر بهداشت- ساغالتيم باخانی.

وزیر جنگ- دؤگوش باخانی.

وزیر دربار- ائشیک آغاسی باشی.

وزیر کار- ایش باخانی.  

وزیر کشور- اؤلکه باخانی.

وزیر مسکن- قوْنوت باخانی.

وزیر مشاور- گنشمن باخانی.

فرآیند و مؤلفه های صلح در قره باغ

 از ماه مه 1994 وضعیت آتش‏بس و یا به تعبیر بهتر حالت نه جنگ – نه صلح در قره‏باغ برقرار شده و گفتگوها در سطوح گوناگون انجام شده ولی تاکنون به نتیجه‏ای عملی نینجامیده است. در این گفتگوها هریک از طرفین مواضع خاصی را اتخاذ و بر آن پافشاری کرده‏اند. دولت آذربایجان به عنوان یک اقدام اولیه، خروج واحدهای نظامی از منطقه و بازگشت آوارگان به خانه و کاشانة خود را خواستار است. جمهوری آذربایجان آمادگی خود را برای ارائة حق خودگردانی در بالاترین سطح به قره‏باغ کوهستانی در ترکیب ساختار سیاسی خود اعلام کرده است که شکل و درجة این خودگردانی در طول مذاکرات و پس از کارشناسی دو طرف تعیین خواهد شد.  مقامات آذربایجان این ادعای مقامات ارمنی را که ارمنستان طرف اصلی آنها نبوده بلکه جنگ قره‏باغ توسط ارمنیان قره‏باغ انجام شده را به شدت رد کرده و دولت ایروان را به تجاوز به تمامیت ارضی خود متهم می‏کنند. البته ادعای مقامات ایروان با وجود حمایت کامل و پیوسته و آشکار آنان از ارمنیان قره‏باغ و حضور مستقیم نیروهای ارتش ارمنستان در جنگ علیه آذربایجان پذیرفتنی نیست...